Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów, sprawca przestępstwa musi liczyć się nie tylko z koniecznością poniesienia odpowiedzialności karnej za popełniony czyn, lecz również z obowiązkiem naprawienia szkody lub wypłatą zadośćuczynienia za doznaną przez pokrzywdzonego krzywdę, która zaistniała wskutek jego niedozwolonego zachowania. Pokrzywdzeni nie zawsze jednak wiedzą, że rekompensata wyrządzonej im szkody lub doznanej krzywdy może być dochodzona już w procesie karnym toczącym się przeciwko sprawcy przestępstwa, co często bierze się z faktu, iż roszczenie o zapłatę ma charakter ściśle cywilny, nawet jeśli jest dochodzone w procesie karnym.

Zgodnie z regulacjami Kodeksu karnego, w razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę może zatem nastąpić z urzędu, gdy sąd dojdzie do przekonania, że szkodę należy zrekompensować, lub wskutek wniosku złożonego przez uprawnionego, wówczas jednak sąd zobowiązany jest do orzeczenia w zakresie naprawienia szkody lub wypłaty zadośćuczynienia. W obydwóch jednakże przypadkach sąd karny orzeka stosując przepisy prawa cywilnego. Pamiętać jednak należy, iż w postępowaniu karnym można dochodzić jedynie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia, nie można natomiast wówczas ubiegać się o zasądzenie od sprawcy renty, takie bowiem postępowanie prowadzone jest tylko przez sąd cywilny.

Profesjonalnie reprezentujemy osoby pokrzywdzone w postępowaniu karnym – zapraszamy do kontaktu http://adwokat-sprawy-karne.info

Jak zostało powyżej wskazane, orzeczenie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę następuje, gdy osoba uprawniona złoży w tym zakresie odpowiedni wniosek. Zgodnie z regulacjami Kodeksu karnego, wniosek taki może wnieść sam pokrzywdzony, a więc ten czyje dobro prawne, np. zdrowie, mienie, zostało naruszone lub zagrożone przez popełnione przestępstwo.

Wedle takiej definicji, pokrzywdzonym może więc być osoba fizyczna, osoba prawna, instytucja państwowa, samorządowa lub społeczna, nie posiadająca nawet osobowości prawnej. Pokrzywdzonym jest również zakład ubezpieczeń społecznych w zakresie w jakim pokrył lub jest zobowiązanym do pokrycia szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu. W przypadku, gdy pokrzywdzonym jest małoletni, w jego imieniu występuje przedstawiciel ustawowy, czyli zazwyczaj rodzic, bądź osoba pod której pieczą małoletni pokrzywdzony pozostaje. Podobnie rzecz wygląda w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, gdyż za nią również może działać osoba pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje. W razie śmierci pokrzywdzonego jego prawa mogą wykonywać osoby najbliższe, a w ich braku, również prokurator.

Zobacz także: Co to jest i kto może złożyć subsydiarny akt oskarżenia

Aby wniosek o nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przyniósł zamierzony rezultat, winien zostać wniesiony w odpowiednim terminie, tj. do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej. Ustawodawca określił więc jedynie maksymalny termin do wniesienia wniosku, którego upływ powodować będzie, że pokrzywdzony nie będzie mógł w procesie karnym skutecznie ubiegać się o naprawienie szkody i wypłatę zadośćuczynienia.

Wobec powyższego nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby taki wniosek złożyć na wcześniejszym etapie postępowania, np. podczas postępowania przygotowawczego, nawet wówczas, gdy osoba sprawcy przestępstwa nie jest jeszcze znana. Wniosek o naprawienie szkody lub zadośćuczynienia może zostać złożony przez osobę uprawnioną osobiście ustnie, np. do protokołu rozprawy, lub w formie pisemnej. Wniosek w imieniu uprawnionego może złożyć również pełnomocnik, jeśli tylko jest ustanowiony w sprawie. Jak zostało powyżej zasygnalizowane, złożenie wniosku przez pokrzywdzonego po terminie przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania karnego zawsze skutkować będzie jego odrzuceniem, gdyż termin na jego wniesienie jest terminem nieprzekraczalny i nieprzywracalny, co oznacza, że pokrzywdzonemu nie przysługują żadne środki prawne, które pozwoliłyby przywrócić bądź przedłużyć termin w ciągu którego można zgłosić wniosek o zobowiązanie oskarżonego do naprawienia szkody lub zadośćuczynienia.

Pamiętać również należy, iż orzeczenie przez sąd odszkodowania lub zadośćuczynienia na skutek prawidłowo wniesionego wniosku lub z urzędu, nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu niezaspokojonej części roszczenia w drodze postępowania cywilnego, co oznacza, że mimo zobowiązania oskarżonego przez sąd karny do zapłaty pokrzywdzonemu odpowiedniej kwoty tytułem odszkodowania lub zadośćuczynienia, pokrzywdzony może dochodzić wyższego świadczenia poprzez wytoczenie powództwa cywilnego, np. przeciwko zakładowi ubezpieczeń, u którego oskarżony posiadał ubezpieczenie OC.

Wniosek o nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *