Generalną zasadą obowiązującą na gruncie przepisów Kodeksu postępowania karnego jest, że postępowanie przygotowawcze oraz wystąpienie z aktem oskarżenia, leży w kompetencji organów ścigania, które obowiązane są działać za obywatela, strzegąc porządku prawnego. Zdarza się jednak czasem, że pomimo przekazania policji lub bądź prokuratorowi informacji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, organy te nie inicjują postępowania, odmawiając wniesienia aktu oskarżenia, gdyż uważają, że zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego materiał dowody nie uzasadnia podjęcia kroków zmierzających do ukarania sprawcy. Odmowa podjęcia stosownych czynności z reguły spotyka się z niezadowoleniem ze strony poszkodowanego danym przestępstwem, pamiętać jednak należy, że poszkodowany w takim wypadku nie musi czekać, aż organy ścigania zmienią decyzję i podejmą stosowne kroki, gdyż ustawodawca wyposażył poszkodowanego w możliwość wniesienia tzw. subsydiarnego aktu oskarżenia.

Subsydiarny akt oskarżenia jest aktem oskarżenia, który wnoszony jest do sądu nie przez uprawnione do tego organy, lecz bezpośrednio przez pokrzywdzonego. Wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia możliwe jest praktycznie w każdej sprawie, istotne jest jednakże, aby ziszczone zostały określone przesłanki, które warunkują wniesienie takiego aktu oskarżenia. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami w tym względzie, w razie powtórnego wydania postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania, pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia o postanowieniu, wnieść akt oskarżenia do sądu.

W praktyce wygląda to zatem tak, że najpierw prokurator wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania bądź o jego umorzeniu, a pokrzywdzony składa na takie postanowienie zażalenie. Sąd uwzględniając zażalenie, uchyla postanowienie wydane przez prokuratora i sprawę ponownie mu przekazuje do dalszego prowadzenia. Jeśli po przeprowadzeniu dodatkowych czynności do których sąd zobowiązał organy ścigania, prokurator nadal nie znajduje podstaw do wystąpienia z aktem oskarżenia, zobowiązany jest wydać kolejne postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania bądź o jego umorzeniu. W takiej jednak sytuacji, poszkodowany nie musi składać ponownego zażalenia na postanowienie prokuratora, gdyż w tym momencie aktualizuje się możliwość wniesienia przez poszkodowanego subsydiarnego aktu oskarżenia, poszkodowany więc w takim przypadku przejmuje inicjatywę w postępowaniu, nie czekając na działanie organów ścigania w tym zakresie.

Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez pełnomocnika, czyli adwokata bądź radcę prawnego, i powinien zawierać: imię i nazwisko oskarżonego; inne dane o jego osobie; dane o zastosowaniu środka zapobiegawczego oraz zabezpieczenia majątkowego; dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody; wskazanie, czy czyn został popełniony w warunkach recydywy bądź czy oskarżony z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu lub popełnił przestępstwo działając w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa; wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada; wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy i trybu postępowania oraz informację o złożeniu przez pokrzywdzonego wniosku o umorzenie postępowania.

Do aktu oskarżenia można dołączyć również uzasadnienie, w którym przytacza się fakty i dowody, na których oskarżenie się opiera, a w miarę potrzeby wyjaśnia podstawę prawną oskarżenia. Akt oskarżenia powinien także zawierać wykaz dowodów, o których przeprowadzenie podczas rozprawy głównej oskarżyciel wnosi, wraz z określeniem dla każdego dowodu, jakie okoliczności mają być udowodnione, a w razie potrzeby także wraz ze wskazaniem sposobu i kolejności przeprowadzenia dowodów.

Wniesienie subsydiarnego aktu oskarżenia niewątpliwie wymaga od poszkodowanego zaangażowania oraz nakładu pracy, jednakże często jest to jedyna możliwość, aby przyspieszyć postępowanie karne i pociągnąć oskarżonego do odpowiedzialności, warto więc skorzystać z tej instytucji, gdy tylko zachodzą ku temu przesłanki.

Subsydiarny akt oskarżenia w sprawach o przestępstwa gospodarcze.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *