Przestępstwo zgwałcenia jest pierwszym wymienionym w rozdziale XXV Kodeksu karnego przestępstwem przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Ustawa za wskazany czyn przewiduje surową odpowiedzialność karną, a w niektórych przypadkach przestępstwo to może stanowić nawet zbrodnię, czyli czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 albo karą surowszą.

Zgodnie z art. 197 § 1 Kodeksu karnego, kto przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem doprowadza inną osobę do obcowania płciowego, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12, przestępstwo zgwałcenia może jednakże przybierać również inne formy. I tak, jeżeli sprawca, w sposób określony w § 1, a więc przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem, doprowadza inną osobę do poddania się innej czynności seksualnej albo wykonania takiej czynności, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. W takim więc przypadku ustawodawca przewidział niższy wymiar kary, jeśli jednak sprawca dopuszcza się zgwałcenia: wspólnie z inną osobą, wobec małoletniego poniżej lat 15 lub wobec wstępnego, zstępnego, przysposobionego, przysposabiającego, brata lub siostry, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3, i wówczas mamy już do czynienia ze zbrodnią. Zbrodnią będzie również każdy „rodzaj” przestępstwa zgwałcenia o których mowa powyżej, jeżeli sprawca działał wówczas ze szczególnym okrucieństwem, przepisy Kodeksu przewidują bowiem za taki czyn karę pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 5 lat.

Jak w przypadku każdego przestępstwa, jego popełnienie i przypisanie sprawcy winy za czyn, którego się dopuścił, uwarunkowane jest ziszczeniem się przesłanek ustawowych odnoszących się do danego przestępstwa, w przypadku przestępstwa zgwałcenia istotne zatem będzie, czy do czynności seksualnych doszło w wyniku zastosowania przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu. Na temat przemocy przy przestępstwie zgwałcenia wypowiedział się Sąd Najwyższy- Izba Karna m.in. w wyroku z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt: IV KK 309/13, w którym wskazał, iż „ Przemocy, która na ogół ma na celu ograniczenie osobie pokrzywdzonej realizację wolnej woli „w zakresie poruszania się i (…) zmiany miejsca przebywania”. Trzeba zatem przyjąć, że pewien element bezprawnego pozbawienia wolności jest integralnie wpisany w znamiona realizujące przestępstwo z art. 197 KK. (…) Stwierdzić więc należy, że nie każde, zwłaszcza krótkotrwałe pozbawienie wolności, w sytuacji gdy jest środkiem do osiągnięcia innych przestępczych celów (…). Dla prawnej oceny zaistniałego zdarzenia istotna jest przede wszystkim analiza samodzielnych skutków wywołanych owym pozbawieniem wolności”. Z kolei Sąd Apelacyjny w Krakowie- II Wydział Karny w wyroku z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt: II AKa 99/16, wyjaśnił po kolei każdą przesłankę przestępstwa zgwałcenia stanowiąc, że „Przemocą w zgwałceniu jest oddziaływanie środkami fizycznymi, które uniemożliwiają opór ofiary (np. związanie ofiary) lub go przełamują (np. bicie, maltretowanie). Może ona być skierowana bezpośrednio na ofiarę, a także na inną osobę, bliską. Groźba bezprawna jest podobna jak w przestępstwie zmuszania z art. 191 KK. W warunkach przestępstwa zgwałcenia groźba najczęściej zawiera zapowiedź natychmiastowego naruszenia dobra cennego dla osoby zmuszanej (np. okaleczenia ofiary lub osoby jej najbliższej). Nie musi ona być zwerbalizowana, wyraża ją np. wyjęcie i demonstrowanie noża, jako grożenie posłużeniem się nim. Podstęp polega na wprowadzeniu w błąd lub wykorzystaniu błędu ofiary co do przesłanek motywacyjnych, które wpływają na podejmowane przez nią decyzje. Podstępem jest stosowanie metod lub środków, które eliminują opór bądź wyłączają świadome podjęcie przez nią decyzji”. O podstępie mówić również możemy, zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach- II Wydział Karny z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt: AKa 91/18, także wówczas, gdy „już samo podanie pokrzywdzonej alkoholu celem doprowadzenia jej do stanu, w którym nie była w stanie wyrazić sprzeciwu wobec obcowania płciowego przekonywało o zastosowaniu przez oskarżonego podstępu, a tym samym o wyczerpaniu znamion zgwałcenia z art. 197 § 1 KK. Okoliczność, że sprawca posłużył się w tym celu dodatkowo środkiem odurzającym zwiększała stopień społecznej szkodliwości czynu. Ustawodawca przewiduje wszak znacznie surowsze zagrożenie karą dla przestępstw udzielania narkotyków małoletniemu (…) niż dla przestępstwa rozpijania małoletniego (…). Najsurowsze zagrożenie przewidziane zostało dla czynu udzielania środka odurzającego lub substancji psychotropowej małoletniemu w celu osiągnięcia korzyści osobistej, a za taki należy uznać zmierzanie do doprowadzenia do odbycia stosunku seksualnego z małoletnim”.

Jak wynika z powyższego, do przestępstwa zgwałcenia może dojść na wiele różnych sposobów, a nie tylko przy użyciu siły fizycznej, jak to powszechnie się przyjmuje, w każdym jednak przypadku konieczne jest by przynajmniej jedną ze wskazanych przesłanek wykazać, gdyż w przeciwnym wypadku nie mamy do czynienia z przestępstwem zgwałcenia.

Przestępstwo zgwałcenia – art. 197 k.k.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *