Warunkowe umorzenie postępowania jest instytucją przewidzianą przepisami Kodeksu karnego, która polega na wstrzymaniu reakcji karnej na przestępstwo, na z góry określony czas, jeśli jego sprawca spełni określone ustawą warunki. Zastosowanie warunkowego umorzenia postępowania następuje po uprzednim przypisaniu sprawcy popełnienia zarzucanego przestępstwa, lecz przypisanie to ma charakter nieco prowizoryczny, gdyż sprawca zostaje czasowo zwolniony od ponoszenia kary przewidzianej przez ustawę za dane przestępstwo.

Warunkowe umorzenie postępowania oznacza więc, że sprawca pozostanie na wolności, jednakże przez pewien czas jego wolność będzie kontrolowana. Nie zastosowanie się natomiast przez sprawcę do obowiązków jakie zostały na niego nałożone w ramach warunkowego umorzenia postępowania, skutkować może jego podjęciem i pociągnięciem go do odpowiedzialności karnej.

Jak zostało powyżej wskazane, warunkowe umorzenie postępowania jest możliwe tylko jeżeli zostaną spełnione ustawowe przesłanki, które odnoszą się zarówno do zarzucanego sprawcy czynu, jak i bezpośrednio do osoby sprawcy. Zgodnie więc z obowiązującymi przepisami, sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości oraz gdy dane przestępstwo nie jest zagrożone karą wyższą niż pięć lat pozbawienia wolności. Odnosząc się natomiast do osoby sprawcy, warunkowe umorzenie postępowania może nastąpić tylko wobec osoby, która nie była wcześniej karany za przestępstwo umyślne, jeśli właściwości i jej warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegała porządku prawnego, a w szczególności, że nie popełni przestępstwa.

Warunkowe umorzenie postępowania następuje na okres próby, który wynosi od roku do dwóch lat. W okresie próby, sąd może oddać sprawcę pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, zatem ustanowienie dozoru nad sprawcą zależy od okoliczności danej sprawy i uznania sądu w tym zakresie, nie jest to środek obowiązkowy do orzeczenia. Obowiązkiem sądu umarzając warunkowo postępowanie jest natomiast zobowiązanie sprawcy do naprawienia szkody w całości lub w części. Ponadto, sąd może nałożyć na sprawcę obowiązek informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby, przeproszenia pokrzywdzonego, wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby, powstrzymywania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających, poddania się leczeniu, w szczególności odwykowemu lub rehabilitacyjnemu, albo oddziaływaniom terapeutycznym, uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno- edukacyjnych, powstrzymywania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym i innymi osobami w określony sposób lub zbliżania się do pokrzywdzonego lub innych osób oraz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym.

Sąd może również, niezależnie od wymienionych powyżej obowiązków, nałożyć na sprawcę powinność przekazania świadczenia pieniężnego lub nawiązki, a także zakaz prowadzenia pojazdów do lat dwóch. Większość z wymienionych powyżej obowiązków ma charakter fakultatywny, a więc sąd może, a nie musi ich zastosować wobec sprawcy. Sąd zatem sam decyduje czy i jakie środki wobec sprawcy zastosować, gdyż są one zależne przede wszystkim od charakteru popełnionego czynu oraz okoliczności danej sprawy, dlatego pozostawienie pewnego luzu decyzyjnego sądowi jest jak najbardziej wskazane i celowe.

W przypadku, gdy sprawca w okresie próby nie wywiązuje się z nałożonych na niego obowiązków lub rażąco narusza porządek prawny, sąd może zdecydować o podjęciu warunkowo umorzonego postępowania, podjęcie nie jest jednakże obowiązkowe. Jednakże, jeśli sprawcy zostało udzielone pisemne upomnienie przez sądowego kuratora zawodowego w związku z nieprzestrzeganiem nałożonych na niego obowiązków, sąd wtedy już ma obowiązek wszcząć  postępowanie. Podobnie jest w sytuacji, gdy sprawca w okresie próby popełnił przestępstwo umyśle, za które został prawomocnie skazany, gdyż podjęcie warunkowo umorzonego postępowania karnego jest wówczas obligatoryjne, a więc musi zostać wszczęte.

Dla podjęcia warunkowo umorzonego postępowania najistotniejsze oczywiście jest, czy przesłanka warunkująca jego wszczęcie nastąpiła w okresie próby, pamiętać jednak należy, iż wszczęcie postępowania nie może nastąpić później niż w ciągu sześciu miesięcy od zakończenia okresy próby, a więc jeśli sprawca dopuścił się w okresie próby czynu bądź zaniechania, które mogą uzasadniać podjęcie umorzonego postępowania, to sprawca może zostać pociągnięty do odpowiedzialności jeszcze w przeciągu sześciu miesięcy odkąd okres próby się dla niego zakończył. Pamiętać również należy, iż podjęcie postępowania karnego może nastąpić, jeżeli po wydaniu orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania, lecz przed jego uprawomocnieniem się, sprawca rażąco narusza porządek prawny, a w szczególności, gdy w tym czasie popełnił przestępstwo. Wskazane uregulowanie stanowi więc wyjątek od tego, że postępowanie podejmuje się, gdy sprawca nie wypełnia nałożonych na niego obowiązków w okresie próby.

Potrzebujesz pomocy specjalisty od prawa karnego – zapraszamy do kontaktu!

Kiedy można warunkowo umorzyć postępowanie?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *