Tymczasowe aresztowanie jest jednym ze środków zapobiegawczych przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania karnego, który ma na celu uniemożliwienie podejrzanemu, bądź oskarżonemu, podjęcie kroków mających utrudnić toczące się przeciwko niemu postępowanie karne.

Środkami zapobiegawczymi, zgodnie z obecnie obowiązującym brzmieniem ustawy, są: poręczenie majątkowe, poręczenie społeczne, dozór policji, nakaz opuszczenia lokalu mieszkalnego zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, zawieszenie w czynnościach służbowych lub w wykonywaniu zawodu, nakaz powstrzymania się od określonej działalności lub od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów oraz tymczasowe aresztowanie.

Niewątpliwie tymczasowe aresztowanie jest najbardziej dotkliwym środkiem zapobiegawczym, gdyż jest to jedyny środek łączący się bezpośrednio z pozbawieniem wolności oskarżonego, dlatego winien być stosowany tylko w przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych ustawą, które warunkują możliwość jego zastosowania, a więc w sposób bardzo ograniczony, wręcz ostateczny.

Przed tymczasowym aresztowaniem można oczywiście się bronić, w tym tekście podpowiemy jak to skutecznie zrobić.

Jak już zostało powyżej wskazane, tymczasowe aresztowanie może być zastosowane jedynie wówczas, gdy w toku prowadzonego postępowania okaże się, że oskarżony może próbować wpływać na jego rzetelny przebieg. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania jest więc: uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu; uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne; surowa kara grożąca oskarżonemu za popełnione przestępstwo bądź gdy istnieje uzasadniona obawa, że oskarżony popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu, zwłaszcza, gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził.

Wniosek o zastosowanie wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania w uzasadnieniu będzie więc wskazywał jedną lub kilka okoliczności wskazanych powyżej, zatem najskuteczniejszym sposobem obrony przed tymczasowym aresztowaniem jest podważanie argumentów i okoliczności zawartych we wniosku. I tak, jeżeli w uzasadnieniu wniosku organy ścigania wskazują, iż istnieje obawa, że oskarżony może się ukrywać lub uciec, jako kontrargument można wskazać adres pod którym oskarżony ma zamiar przebywać i dodatkowo zaproponować poręczenie majątkowe. Jeśli natomiast istnieje obawa, że oskarżony będzie zastraszał świadków oskarżenia, należy przeanalizować czy ta groźba faktycznie istnieje, gdyż jeżeli świadkami są przede wszystkim np. policjanci, to ciężko uznać, że realne będzie ich zastraszanie przez oskarżonego.

Największe możliwości zarówno obrony przed zastosowaniem tymczasowego aresztowania, jak i wysuwania argumentów przemawiających za jego zasadnością, jest uzasadnienie wniosku o tymczasowy areszt wysokim prawdopodobieństwem, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu. W takim przypadku należy bowiem podważyć przede wszystkim wiarygodność dowodów na których oparto ten zarzut, a więc przydatne mogą w takiej sytuacji okazać się zeznania świadków, nagrania z monitoringu, bądź inne dowody, jeżeli tylko przemawiają na korzyść oskarżonego i podważają argumenty wysuwane przez oskarżyciela. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania decyduje sąd, który ma za zadanie ocenę trafności stanowiska przyjętego przez oskarżyciela. Powyższe twierdzenie zostało wyrażone m. in. w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2001 r., sygn. akt: I KZP 23/10, w której Sąd wskazał, iż: „Orzekając, na etapie postępowania przygotowawczego, w przedmiocie zastosowania albo przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania, sąd jest zobowiązany do oceny trafności przyjętej przez oskarżyciela publicznego kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego podejrzanemu. Ocena ta powinna być dokonywana w kontekście ustawowych przesłanek tymczasowego aresztowania”.

Poza udowadnianiem braku ustawowych przesłanek do zastosowania tymczasowego aresztowania, przed tymczasowym aresztowaniem można się również bronić powołując się na przepisy ustawy, które wskazują kiedy od tymczasowego aresztowania należy odstąpić. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, rezygnuje się z zastosowania wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania, jeżeli ten środek zapobiegawczy spowodowałby dla jego życia lub zdrowia poważne niebezpieczeństwo, lub gdyby tymczasowy areszt pociąga wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżonego lub jego najbliższej rodziny, zatem podczas posiedzenia sądu w przedmiocie wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania, oskarżony może powołać się np. na okoliczność, że jest jedynym żywicielem rodziny, a jego pobyt w areszcie pozbawi rodzinę jakichkolwiek środków do życia. Ponadto, tymczasowego aresztowania nie stosuje się, gdy na podstawie okoliczności sprawy można przewidywać, że sąd orzeknie w stosunku do oskarżonego karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania lub karę łagodniejszą, a także wówczas, gdy okres tymczasowego aresztowania przekroczy przewidywany wymiar kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia.

Jeśli jednak dojdzie już do zastosowania wobec oskarżonego środka zabezpieczającego w postaci tymczasowego aresztowania, pamiętać należy, iż oskarżonemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia od postanowienia sądu w przedmiocie środka zabezpieczającego. W zażaleniu oskarżony również powinien wskazać okoliczności i argumenty przemawiające za odstąpieniem od zastosowania tego środka zabezpieczającego względem jego osoby.

Adwokat Paweł Borowski Specjalizacja Prawo Karne

Jak bronić się przed tymczasowym aresztowaniem

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *