Tymczasowe aresztowanie jest najuciążliwszym środkiem zapobiegawczym jaki może zostać zastosowany względem oskarżonego, który staje się tym bardziej dotkliwy, gdy okazuje się, że posłużenie się nim nie było uzasadnione. Przepisy Kodeksu postępowania karnego przewidują jednakże w takim przypadku możliwość ubiegania się przez osobę niesłusznie tymczasowo aresztowaną o odszkodowanie i zadośćuczynienie, ważne jednakże jest, aby ze wskazanym roszczeniem wystąpić w odpowiednim terminie, gdyż tak jak każde inne roszczenie, również i to ulega przedawnieniu.

O odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę oskarżony niewątpliwe niezasadnie tymczasowo aresztowany może się ubiegać wówczas, gdy sąd uniewinni go od zarzucanych mu czynów, bądź gdy zostanie wydane postanowienie o umorzeniu względem niego postępowania karnego.

Roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie o którym mowa powyżej, przysługuje oskarżonemu także w razie skazania z tytułu niezasadnego wykonywania środków zapobiegawczych lub zabezpieczenia majątkowego w zakresie, w jakim z uwagi na rodzaj i rozmiar orzeczonych kar lub środków karnych nie można było zaliczyć na ich poczet okresów wykonywania odpowiednich środków zapobiegawczych podlegających takiemu zaliczeniu lub w pełni wykorzystać zastosowanego zabezpieczenia majątkowego, nowelizacja Kodeksu postępowania karnego z lipca 2015 r., znacznie więc rozszerzyła możliwość ubiegania się przez oskarżonego o odszkodowanie oraz zadośćuczynienie.

Pamiętać jednak należy iż samo wydanie przez sąd wyroku uniewinniającego bądź postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania nie oznacza, że od tej pory oskarżony może wystąpić o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu niesłusznego tymczasowego aresztowania, gdyż procedurę odszkodowawczą wszcząć można dopiero po uprawomocnieniu się wyroku uniewinniającego lub postanowienia o umorzeniu, a więc wówczas, gdy orzeczenie nie będzie już podlegać zaskarżeniu za pomocą zwykłych środków zaskarżenia, tj. zażalenia bądź apelacji.

Jak zostało na początku wskazane, roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu niesłusznego tymczasowego aresztowania ulega przedawnieniu, jednakże po zmianie przepisów w lipcu 2015 r., okres przedawnienia został znacznie wydłużony i obecnie wynosi trzy lata, a nie jak uprzednio jeden rok. Bieg trzyletniego terminu przedawnienia rozpoczyna się z momentem uprawomocnienia się orzeczenia dającego podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia, co w praktyce oznacza, że roszczenie ulegnie przedawnieniu po upływie nieco ponad trzech lat od daty wydania orzeczenia.

Natomiast w przypadku odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu niezasadnego wykonywania środków zapobiegawczych, których nie można zaliczyć na poczet kary lub nie można ich w pełni wykorzystać, roszczenie przedawnia się po upływie trzech lat od daty zwolnienia. Zachowanie wskazanych terminów przedawnienia i wystąpienie z roszczeniem o wypłatę odszkodowania i zadośćuczynienia przed ich upływem jest bardzo istotne, gdyż wskazane terminy są nieprzywracalne, co oznacza, że nie istnieją środki prawne, których zastosowanie skutkować będzie przywróceniem terminu do wystąpienia z roszczeniem, jeśli termin ten już upłynął, a więc w żadnym wypadku nie będą skuteczne tłumaczenia, że niesłusznie tymczasowo aresztowany nie wiedział o przysługujących mu uprawnieniach bądź, że nie zachował ustawowego terminu, gdyż ciężko zachorował.

Poza upływem terminu przedawnienia, ustawa zna jeszcze inne przypadki, kiedy nie będzie możliwe skuteczne wystąpienie z roszczeniem o wypłatę odszkodowania i zadośćuczynienia. Zgodnie bowiem z uregulowaniami Kodeksu postępowania karnego, roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie przysługuje temu, kto w zamiarze wprowadzenia w błąd organu ścigania lub sądu złożył fałszywe zawiadomienie o przestępstwie lub fałszywe wyjaśnienia i spowodował tym niekorzystne dla siebie orzeczenie w przedmiocie skazania, warunkowego umorzenia postępowania, zastosowania środka zabezpieczającego albo wykonania środka przymusu.

Roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie z tytułu wykonywania środka przymusu nie przysługuje ponadto, jeżeli jego zastosowanie nastąpiło z powodu bezprawnego utrudniania postępowania przez oskarżonego, a także wówczas, gdy wykonano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, a następnie postępowanie zostało umorzone z uwagi na niepoczytalność oskarżonego.

Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również, jeżeli przed wystąpieniem z tym roszczeniem okres wykonywania kar, środków karnych, środków zabezpieczających lub środków przymusu, których dotyczy wniosek o odszkodowanie, został zaliczony oskarżonemu na poczet kar, środków karnych lub środków zabezpieczających w innym postępowaniu. W ostatnim przypadku nie wykluczone zostało jednakże dochodzenie roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia z powodu ich wykonania.

Do kiedy można złożyć wniosek do sądu o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niewątpliwie niezasadne tymczasowe aresztowanie?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *